۰۸ /۰۷ /۱۴۰۱

«حق بر سلامت» در ایران تزئینی و وارداتی نیست

علی بهادری جهرمی؛ حقوقدان و عضو‌هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و رئیس مرکز وکلا،کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه 

 یادداشت || خبرگزاری ایرنا || مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰

 

حقوق شهروندی ایرانیان، در بالاترین اسناد حقوقی داخلی ذکر شده و از سوی عالی­ترین مقام نظام هم پاسداری می­شود. اهمیت حیات و سلامت شهروندان در نظام اسلامی، یک امر عارضی و حاشیه ای نیست، بلکه از اصول اساسی است و در متن زمام­داری اسلامی جای دارد. به دلیل همین جایگاه رفیع و غیرنمایشیِ «حق حیات» و «حق بر سلامت» است که روز گذشته رهبر انقلاب تصریح کردند واردات واکسن کرونا از آمریکا و انگلیس ممنوع است؛ در این باره گفتنی­هایی است.

  • از ابتدای روی کار آمدن دولت یازدهم، دوگانه معیشت – مذاکره در دستور کار سیاست خارجی و راهبرد داخلی قرار گرفت. با «تقریبا هیچ» شدن برجام، حتی واضعان برجام و سرسخت­ترین مدافعانش، دیگر از این متن دفاعی نمی­کردند و برعکس «لعن و نفرین­ها» را هم به یکی از طرف­های برجام، یعنی آمریکا، روانه کردند. عطش مذاکره اما سیری ناپذیر بود تا کرونا رخ داد. دوگانه سلامت – مذاکره مطرح شد تا بلکه شرایط کرونایی مستمسکی برای مذاکره مجدد با آمریکا باشد. گره زدن معیشت مردم به خارج از ایران، از همان ابتدا هم اشتباه بود، اما شد؛ ولی دیگر نمی­شد و منطقا نباید حفظ سلامت ایرانیان هم به خارج از کشور پیوند زده می­شد. به رغم موضع­گیری­های متعدد دولتی­ها راجع به سد تحریم و FATF برای واردات واکسن کرونا، روشن­گری رسانه­ها و اعتقاد برخی از مسئولان به توان داخلی باعث شد دوگانه­ی نوظهور سلامت – مذاکره به نتیجه نهایی نرسد. رهبر انقلاب با اعلام ممنوعیت واردات واکسن از آمریکا و اروپا، آب پاکی را روی بانیان و حامیان دوگانه سلامت – مذاکره ریختند. اما چرا واردات واکسن از آمریکا و انگلیس ممنوع است؟                              
  • ممنوعیت واردات واکسن از آمریکا و انگلیس دارای یک عقبه کارشناسی شده بهداشتی و علمی است: در حالی که آمریکا هفته­ها است واکسیناسیون کرونا را آغاز کرده، مطابق آخرین آمار بین­المللی پایگاه اطلاعاتی worldometers تا صبح جمعه، این کشور همچنان رکورددار ابتلا به کرونا در دنیا است. تا روز جمعه ۳۷۴ هزار و ۱۲۴ آمریکایی مبتلا به کووید۱۹ در آمریکا جان خود را از دست داده‌‌اند. روز گذشته سی ان ان به نقل از داده‌های دانشگاه جانز هاپکینز نوشته که تعداد متوفیان ویروس کرونا در آمریکا به نحو بی‌سابقه‌ای افزایش‌یافته و در ۲۴ ساعت منتهی به جمعه ۴ هزار و ۵۱ نفر در پی ابتلا به بیماری کووید-۱۹ جان باختند. این داده­ها یعنی واکسن آمریکایی کرونا که از قضا به تایید سازمان جهانی بهداشت هم رسیده است، نه تنها به کنترل و قطع نسبی زنجیره کرونا در خود آمریکا کمکی نکرده است، بلکه در عمل آمار کرونا در آمریکا همچنان رکوردشکنانه در حال افزایش است.           
  • واکسن «فایزر بیونتک» توسط شرکت آمریکایی داروسازی فایزر با همکاری شرکت داروسازی آلمانی بیونتک ساخته شده است و در آمریکا و برخی دیگر از نقاط جهان تزریق می‌‌شود. این واکسنِ مورد تایید سازمان بهداشت جهانی، تا کنون عوارض زیادی بر جای گذاشته است. چند روز پیش در یکی از گزارش‌هایی منتشر شده توسط پایگاه خبری abc news تصریح شد یکی از  پرستاران بخش اورژانس در سن‌دیه‌گو آمریکا، ۸ روز پس از دریافت واکسن شرکت فایزر به کرونا مبتلا شده است. در گزارش­هایی دیگر هم تصریح شده در فلسطین اشغالی  بیش از ۲۵۰ اسرائیلی بلافاصله پس از دریافت واکسن، به کرونا مبتلا شده اند. این بحران در مکزیک و ایتالیا نیز رخ داده است. آخرین شاهکار شوکه کننده اما مرگ ۴ نفر بر اثر ابتلا به کرونا است که واکسن فایزر هم زده بودند! رسانه‌های پرتغالی گزارش کرده­اند یک کارمند بخش بهداشتی در این کشور ۴۸ ساعت پس از دریافت واکسن کرونای فایزر جان خود را از دست داده است. رسانه‌های نروژی هم در خبری اعلام کردند که ۲ نفر از خانه‌ سالمندان در این کشور پس از دریافت واکسن کرونای فایزر، فوت کرده­اند. آخرین قربانی واکسن کرونای فایزر تا روز جمعه، یک پزشک آمریکایی است که سه هفته  پس از تزریق واکسن جان خود را از دست داده است. همه این­ها و مواردی از این دست، کارکرد واکسن آمریکایی فایزر را با چالشی جدی مواجه ساخته است.                                                                                     
  • اعتماد نداشتن به غربی­ها در حوزه سلامت و درمان، برای ایرانی­ها یک عقبه تاریخی هم دارد. فرانسوی­ها در دهه ۶۰ با وارد کردن خون آلوده به کشورمان، هموفیلی­های ایران را به ایدز مبتلا کردند! چند صد پرونده در این رابطه تشکیل شد و چند هزار نفر را در این موضوع با مشکلات عدیده­ای مواجه کرده است. رهبر انقلاب هم در صحبت اخیرشان به این مهم اشاره داشتند. دستکاری ژنوم ایرانیان با خروج خون ایرانی­ها از کشور از دیگر سوابق بد بهداشتی غربی است که با یک جستجوی ساده می­توان به جزئیات آن دست یافت. در رابطه با کرونا هم گمانه­هایی مبنی بر آزمایشگاهی و عمدی بودن این ویروس طرح شده است که نفیا و اثباتا هنوز محل مناقشه است.                                                                                         
  • جان شهروندان ایرانی در متون حقوقی بالادستی از جمله قانون اساسی و سیاست­های کلی دارای جایگاه رفیعی است. آیاتی نظیر «وَمَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا» و اصولی چون «وجوب حفظ نفس» و «حفظ نفس از مقاصد ضروری شریعت است» در فقه اسلامی جملگی گویای غیر تزئینی بودن «حق حیات» و «حق بر سلامت» در حکومت­داری اسلامی است. ورود رهبر انقلاب اسلامی به واکسن کرونا در کنار تاکیدات ایشان از همان ابتدای پیدا شدن سر و کله این ویروس منحوس مبنی بر وجوب اجرای مصوبات ستاد کرونا و  نیز موافقت ایشان برای شهید قلمداد کردن کادر درمان که در راه مبارزه با کرونا جان خود را از دست داده­اند، همه و همه مؤید اهمیت درجه اولی حق بشریِ حیات و سلامت در نظام اسلامی است. نانوشته نمی­توان گذاشت که احتمالا مسائلی چون خنثی سازی تحریم­ها از داخل بجای رفع تحریم­ها از خارج و نیز اتکا و ایمان به توان و تولید داخل در کنار سایر ملاحظات کارشناسی شده در سخن رهبر انقلاب مبنی بر ممنوعیت ورود واکسن از غرب بی­تاثیر نیست، اما این را باید اذعان کرد که هاضمه حکومت اسلامی نقض حقوق شهروندی را برنمی­تابد؛ چون این حق­ها در نظام اسلامی دارای پشتوانه اعتقادی – منطقی متقنی است، در عمل وقتی با مخاطره مواجه شود، شخص اول حکومت اسلامی راسا برای احقاق حقوق شهروندی به موضوع ورود می­کند، هم­چنان که بالاترین و بهترین مواضع و ضمانت­ها برای پاسداری از «حق بر سلامت» ایرانیان در یک سال گذشته از سوی رهبر انقلاب اتخاذ شده است.