بازخوانی جایگاه رئیس‌جمهور در نظریه امامت و امت مبتنی بر راهبرد و سیاست‌های قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی دوره ریاست جمهوری شهید رئیسی)

نویسندگان: علی بهادری جهرمی؛ علی فتاحی زفرقندی

چکیده

نظریه امامت و امت، به‌عنوان یکی از مبانی نظری نظام حقوقی ایران، بر مشروعیت الهی و مشارکت و نقش‌آفرینی فعال مردم تأکید دارد. در همین راستا قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جایگاه ولایت فقیه و امامت امت را در نظام جمهوری اسلامی اساسی‌سازی نموده است و از سوی دیگر در مقام طراحی نحوه‌ی نقش‌آفرینی مردم، انتخاب رئیس‌جمهور را یکی از طرق اداره امور کشور با اتکا به آرا عمومی معرفی می‌کند. آن‌چه تحلیل و بررسی آن از حیث حقوقی دارای اهمیت است؛ تحلیل نسبت و رابطه‌ی ولی فقیه و رییس‌‌جمهور در ساختارسازی نظام اسلامی است. بر این اساس مبتنی بر دو اصل ولایتمداری و مردم‌پایگی به‌عنوان ستون‌های نظریه امامت و امت این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی و با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای به دنبال پاسخ‌گویی به این سئوال اصلی است که جایگاه رئیس‌جمهور در نظریه امامت و امت مبتنی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر سیره‌ی عملی شهید رئیسی چیست؟ به نظر می‌رسد که شهید رئیسی با تقویت همزمان شاخص‌ها و رویه‌های ناظر به ولایت‌مداری و مردم‌پایگی توانست الگویی موفق از جایگاه رئیس جمهور در این نظریه که یکی از ارکان اساسی دولت‌سازی اسلامی است ارائه دهد. این مقاله، با ارائه نمونه‌های عملی از سیره مدیریتی شهید رئیسی، راهکارهایی برای تقویت نقش رئیس‌جمهور در چارچوب نظریه امامت و امت پیشنهاد می‌دهد. همچنین مبتنی بر دریافت‌های این پژوهش هم‌افزایی میان ولایتمداری و مردم‌پایگی بر کارآمدی دولت و افزایش سرمایه اجتماعی اثر مثبت خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها: رئیس‌جمهور؛ امامت و امت؛ ولایتمداری؛ دولت‌سازی اسلامی؛ شهید رئیسی