حقوق بشر در اسلام

پدید آورندگان: دکتر علی بهادری جهرمی؛ دکتر سیده لطیفه حسینی

موضوعات:

حقوق بشر اسلامی

کرامت انسانی در اسلام

آزادی بیان از منظر فقه

برابری جنسیتی و حقوق بشر

مقایسه اعلامیه جهانی قاهره و حقوق بشر

درباره کتاب: 

حقوق بشر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فکری و حقوقیِ بشر در دوران معاصر، همواره محل توجه و گفتگو در میان اندیشمندان، حقوق‌دانان و سیاست‌گذاران بوده است. با شکل‌گیری نظام بین‌المللی حقوق بشر پس از جنگ جهانی دوم و تدوین اسناد بنیادینی چون «اعلامیه جهانی حقوق بشر» (۱۹۴۸)، مفهوم حقوق بشر از سطح گفتمانی به مرحله تعهدات الزام‌آور برای دولت‌ها ارتقا یافت و به یکی از ستون‌های اصلی نظم حقوقی معاصر تبدیل شد.

در این میان، پرسش از نسبت میان حقوق بشر و آموزه‌های ادیان الهی، به‌ویژه دین اسلام، جایگاهی ویژه یافته است. مفاهیم و آموزه‌های اسلامی با اصول حقوق بشر معاصر تا چه اندازه همخوانی دارد؟ آیا اسلام نیز دارای نظام مستقلی از حقوق بشر است یا باید آن را در چهارچوب مفاهیم عرفی و بین‌المللی سنجید؟ این پرسش‌ها نه‌تنها جنبه نظری دارند، بلکه در عرصه سیاست‌گذاری و تقنین نیز دارای ابعاد مهمی هستند؛ به‌ویژه در جوامع اسلامی که نظام حقوقی و اجتماعی آنان مبتنی بر تعالیم اسلام است.

کتاب حاضر منطبق با سر فصل وزارت علوم، با هدف تبیین مفهوم، اصول، مبانی، منابع و مصادیق حقوق بشر در اسلام، و با نگاه تطبیقی نسبت به نظام بین‌المللی حقوق بشر، برای دانشجویان دوره کارشناسی رشته‌ های علوم انسانی به‌ویژه حقوق، فقه و مبانی حقوق اسلامی تألیف شده است. در این اثر تلاش شده است ضمن معرفی دیدگاه‌های فقهی و فلسفی اسلام درباره مفاهیم بنیادینی همچون کرامت انسانی، آزادی، عدالت، برابری، حق حیات، حق آموزش، حق مشارکت سیاسی، و حقوق اقلیت‌ها، نسبت این دیدگاه‌ها با استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر نیز تحلیل و بررسی شود.

نگاه کتاب با توجه به عنوان آن که به موضوع حقوق بشر در اسلام مرتبط می شود به طور ویژه بر آن است که نشان دهد که حقوق بشر در اسلام نه‌تنها با ارزش‌های اصیل انسانی و عقلانی منطبق است، بلکه بر پایه‌ی نظامی الهی، کرامت‌مدار و عدالت‌محور نیز استوار شده است؛ نظامی که با تأکید بر ارزش‌های توحیدی و مسئولیت فرد در برابر خداوند و جامعه، الگوی متفاوتی از حقوق بشر را عرضه می‌کند؛ الگویی که در عین پایبندی به اصول بنیادین، از اقتضائات فرهنگی، تاریخی و الهیاتی جوامع اسلامی نیز غافل نیست.