همگرایی و واگرایی در تفسیر حق بر تمامیت جسمانی در حقوق بشر اسلامی و معاصر: مطالعه تطبیقی مصادیق چالش برانگیز

نویسندگان: سیده لطیفه حسینی؛ علی بهادری جهرمی

چکیده

حق بر تمامیت جسمانی یکی از حقوق اساسی بشر است که در نظام حقوق بشر معاصر و منظومه حقوق بشر اسلامی  به‌عنوان بخشی از حقوق فردی و مرتبط با مفاهیمی نظیر حق بر زندگی، حق بر سلامت و حق بر منع شکنجه پذیرفته شده است. با وجود این اشتراک مبنایی، تفسیر این حق در مواجهه با مصادیق چالش‌برانگیز، عرصه بروز همگرایی‌ها و واگرایی‌های مفهومی و اجرایی میان دو نظام حقوقی مذکور است. مقاله حاضر  با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکردی تطبیقی به بررسی میزان همگرایی و واگرایی در تفسیر حق بر تمامیت جسمانی در مواردی چون مداخلات پزشکی بدون رضایت، سقط جنین، خودکشی و اتانازی می‌پردازد. تحلیل داده‌ها بر مبنای منابع فقهی، اسناد بین‌المللی و رویه‌های قضایی نشان می‌دهد که هرچند در اصولی چون منع شکنجه و لزوم رضایت در مداخلات پزشکی، همگرایی قابل توجهی میان دو نظام وجود دارد، در برخی مصادیق خاص سقط جنین، خودکشی و اتونازی، واگرایی ناشی از تفاوت در مبانی انسان‌شناختی و اخلاقی به‌وضوح مشهود است.

کلیدواژه‌ها: تمامیت جسمانی؛ همگرایی حقوقی؛ واگرایی تفسیری؛ حقوق بشر اسلامی؛ حقوق بشر معاصر